Puke 16 . Helu 1

2 Pepeluali 2018

Nā Hopena o ka Noho Hewa
na Miki Cook

E nā Hawaiʻi! E nā Aloha ʻĀina ʻoiaʻiʻo! He aha ka mea e pono ai kākou? ʻO ko kākou kūʻokoʻa. ʻO kākou nō ka iwikuamoʻo e paepae ana i ka pae ʻāina ʻo Hawaiʻi. ʻO kākou nō nā kūpaʻa e mōkū ana i kēia mau moku nei. ʻO ko kākou kuleana nō ia! He kuleana ko ʻAmelika i kēia ʻāina nei? ʻAʻole paha. ʻO ka mihi a me ka hoʻi ʻana i ka ʻāina ʻē ko lākou kuleana. E like me ke aʻa kolo o ke kumu lāʻau Kiawe e poholalo ana i ka lepo i lalo lilo a ʻaihue i ka waiwai o lalo. E kāmaʻe ana ua lāʻau nei me he mea la he lāʻau Hawaiʻi akā naʻe he hoʻopunipuni ia, ʻaʻole ia he kupa. E ko Hawaiʻi! Mai poina ke kumu Hawaiʻi ʻoiaʻiʻo e kūpaʻa mau ana. A ʻo ka waiwai o ke Kiawe, ʻo ia ka hūʻaʻā ʻana o ia lāʻau. E ka mea heluhelu, e kipaku ʻia aku kēia lāʻau lapuwale a e hoʻihoʻi hou ʻia nō ke ea e ola ai kākou.


HAIAMŪ NĀ MANU!!
No Ka Hoʻomanaʻo ʻAna I Ka Makahiki 125 O Ke Kahuli Aupuni
na Kaleo Pinto

    E ko Hawaiʻi poʻe manu makaʻala, ʻauhea ʻoukou? E nā ʻiʻiwi pōlena o Hualālai, nā pueo o Makawao, nā ʻiwa o Kaʻala, me nā koaʻe e kīkahakaha i nā pali ʻo Kalalau, e maliu mai. ʻO kēia ka wā kūpono o ka huli ʻia ʻana o nā alo i ka Hale Aliʻi ʻo ʻIolani. Hoʻokahi haneli me ka hapahā mau makahiki aku nei, i ka lā 17 o ʻIanuali i ka makahiki 1893, ua hoʻokahuli ʻia ko kākou aupuni a hōʻike ʻia ke ʻano ʻoiaʻiʻo o ka poʻe haole. I mea e hoʻokō aʻe ai i ko lākou ʻiʻini ʻino, ua kū ʻia ko lākou makemake ma nā kua o nā kānaka maoli o kēia ʻāina nei. Auē. Aloha nō. 


Nā Kamaliʻi ʻIke ʻOle
na Kawailehua Hamberg

ʻAuhea ʻoukou nā haumāna e lalau ana i nei kahua o ka naʻauao, iā ʻoukou ka poʻe maka pō i ka hewa o nei au o ka manawa, e nā kamaliʻi ʻike ʻole. Eia ʻoukou nā haumāna e nānā ʻole ana i ka ʻoiaiʻo o kēia aupuni ʻo Hawaiʻi ā ʻoukou e noho naio ana i kēia mau lā, e kakaʻa paha nā maka ā ʻike ai i ka hewa o kāu hoʻomau ʻana i kēia kuanaʻike kolonaio o ʻamelika. 


Ka Pūhala Kuapapa
na Kaulana Mayo

E nā Hawaiʻi, maopopo iā kākou he hana nui ka mālama ʻana i ka ʻike o nā kūpuna, a lilo kēlā wahi ʻike i ala e ola ai kākou. Maopopo iā kākou kēia wahi ʻōlelo noʻeau, “I ulu no ka lālā i ke kumu”, he ʻoiaʻiʻo nō, ulu kākou ma muli o ka hānai ʻia ʻana o kākou i ka ʻike kuʻuna. No laila, e hoʻomaka kākou ma ka piko o nēia wahi moʻolelo kahiko o ka pūhala kuapapa. 

ʻO ka moʻokūʻauhau ka mea i ʻike ʻia ma nā welo ʻohana, a e like hoʻi me kākou poʻe kānaka, he moʻokūʻauhau ko nā pūhala i laha a puni ʻo Hawaiʻi pae ʻāina; ʻo Ohiohikupua ka makua kuapapa. E luʻu paha kākou i nā palapala kahiko e hoʻākāka pono ʻia ai nēia wahi moʻolelo o ka pūhala kuapapa.


He aha nā manaʻo o loko o nā lepili māhuaola?
na Nāihe Paʻaluhi

Wahi a kahiko, “ʻAʻohe lau komo ʻole,” ʻo ia hoʻi, ʻaʻohe nānā iki o haʻi i ka ʻai e moni iho ana i loko o ka puʻu, ʻo ka māʻona wale nō ka pahuhopu. I ka noʻonoʻo Hawaiʻi, ʻo ka maʻemaʻe o ka ʻai paha ke noʻonoʻo ʻia i kēlā ʻōlelo noʻeau. Eia naʻe, i kēia au hou e hiki ai iā kākou ke kākepakepa mai i kēlā ʻōlelo i ka pōʻaiapili o ka ʻai ʻana i ka mea ʻai hāʻehuola, ʻo ia hoʻi ka ʻai i maikaʻi no ke ola kino. ʻAʻole nō hoʻi kēia e paipai aku nei iā kākou e paʻa ka waihona noʻonoʻo i kekahi papa hoʻēmi kino. ʻO ka nānā pono ʻana i kāu ʻai ka manaʻo nui. 

He GMO nā Meaʻai ʻOkanika
na Kiʻi Pōhaku

I ulu no ka lālā i ke kumu. Akā naʻe, he aha ka hopena inā maʻi ke kumu? I kēia mau lā makemake nui ʻia ka meaʻai ʻokanika. Hilinaʻi ka lehulehu ʻaʻohe kemika i loko o nā meaʻai ʻokanika. Eia naʻe, wahi a kekahi poʻe ʻimi naʻauao, ʻo ke kumu i hele ai a maʻi nā kānaka, ʻo ke kūlana GMO ia o nā meaʻai ʻokanika a pau loa.


Ola ka Lolo i ka Nane ʻIa
na Haukea Hokoana

Ua ʻōlelo ʻia he ʻelua ʻāpana o kou lolo, ʻo ia ka ʻaoʻao hema a me ka ʻaoʻao ʻākau. He mau kuleana ko kēia mau ʻaoʻao pākahi o ka lolo, no laila inā hiki ke hoʻohana ʻia kēia mau ʻāpana ʻelua ma ka manawa like, e hoʻohana piha ʻia ka lolo holoʻokoʻa. No ka pāʻani nane (ka pāʻani nane hua ʻōlelo, ka pāʻani nane ʻāpana, ka pāʻani nane helu, a pēlā aku), hoʻohana ʻia nā ʻāpana ʻelua o kou lolo ke hana ʻoe i kēia mau nane (wahi a jigsawjungle.com). Wahi a Ann Lukits, he akeakamai, hiki i ka pāʻani nane ke hoʻoikaika i kou hoʻomanaʻo ʻana a me ka hana maʻa mau o ka lolo, a he mea maikaʻi nō ka hoʻohana piha ʻana i kou lolo holoʻokoʻa.

© kauluhoi 2017