Ka Ulu Hoi 9.3

Aloha mai kakou e na mamo a Haloa, e ka poe mai ka la hiki a ka la kau, mai ka la kau a ka la komo hou nohoi e honi i ke ala kaka. Ke kolokolo mai nei ka elelu mai loko mai o ka lepo me ke ino. Ke ala hou nei na elelu mai ka aina-e. E a ae ana no ke ahi, pau no na mea e ae i ke puhiia iho. E eu hou ana ka elelu i ke kino, nalinali ino i ka ili o kakou, ka io o kakou, ame ka iwi o kakou. Ku kiekie maoli no kakou me he kuahiwi la a kimoia keia mau elelu.

I ka mahina o Malaki, kipa mai la ka hui o Bema Ministries i keia kula nui i mea e hoololi ai i na manao o ka poe i anei. Olelo hookae ae la lakou ma Campus Center i ke awakea a hiki i ka aui a ka la e hoike aku ai i na mea hewa ino a kakou e hana ana. "Ina puni wale oe i kau kiwi, e hele oe i ka lua ahi" wahi a J.K., ke alakai o ua hui nei. "Ina oe e hooipoipo mawaho o ka pilina male, e hele oe i ka lua ahi" wahi a ko iala hoa. O ko lakou pahuhopu paha no keia hookae e, makemake lakou e hoike i ko lakou mau manao no ke ola pono ana. A wahi a J.K. "Oau ka elele a Iesu, ka mea nana i kauoha mai iau e hele i anei i mea e hoola ai ia oukou."

I ka lohe ana o ka poe o keia kula, hele lakou a hehena ino loa. Akoakoa mai la ia mau poe a ku-e maoli nohoi i ka hui. Hoonaueueia ka honua mamuli o ko lakou hookae ana. Pa ino mai ka makani mamuli o ko lakou hookae ana. Ku kilakila ka poe, kohu kuahiwi, aole e pa ino ka makani i ke kunihi o ka mauna.

O keia hana, ke ku-e ana o ka poe-e mai ka aina o waho aku o ka pae moku o Hawaii, he mea maamau i ke ola o ka poe Hawaii. Kupale mau ko kakou poe kupuna i ka poe-e e hookae mai ana i ua mau kupuna nei. I keia wa, e mau ana no keia hookae e ana ia kakou. A e mau ana no ke ku-e ana o kakou i ka poe e hookae mai la.

Noho iho la au ma Campus Center i na la elua o ka ka Bema Ministries hookae ana, ike ae la au i na hoi o Manoa e kupu ana a e hoike ana i ka ui o ko lakou mau manao ponoi i ka poe Bema. Hoomakaukau lakou i na kii hoolaha i mea e hoike ai i ko lakou ae ole ana i ka olelo a Bema Ministries ma i olelo ai. Paiia ma kekahi kii hoolaha, "Not all Haoles are this ignorant." He kii hoolaha keia e hoike ai i ka poe o Bema i ko lakou laa uli i na nohona like ole o ka poe apau. He kaona nohoi ko keia kii hoolaha. I ka wa kahiko, oia ka wa mahope o ke kahuli ana o ke Aupuni Hawaii, ku-e ka poe Hawaii i ka poe haole like ole ame ka hana ino ana mai o kekahi poe haole. Aka, i keia wa ma keia aha ku-e, hui pu ka poe like ole – ka poe Hawaii, ka poe Kepani, ka poe paele, a pela wale aku – e ku-e i na kanaka o Bema.

I ka wa mahope o ke kahuli ana o ke Aupuni Hawaii, nui na kanaka maoli i hoike i ko lakou ae ole i ka hana a ke Aupuni Repubalika hou o Hawaii. Aka, i ka hapa nui o ka manawa, aole lakou i kahea ino i ko lakou mau leo me he makani pehuea la i ka poe hookahuli aupuni. Aole paha lakou e hoomakaukau i na kii hoolaha me ke paiia ana o ko lakou mau manao. Heaha ka mea a lakou i hana ai i mea e hoike ai i ko lakou mau manao? Haku lakou i na mele i kapaia he mele lahui a i ole he mele ai pohaku. O ke mele lahui ke mele e ku-e ai i ke kahuli ino ana o ke aupuni. Nolaila, o na mele lahui, oia na mele i hakuia no ke kakoo ana i ka Lahui Hawaii mahope o ke kahuli ino ana. O ke mele lahui maa loa ia kakou, o "Kaulana Na Pua". Ua hakuia ae la keia mele e Ellen Kekoaohiwaikalani Prendergast, a paiia ua mele nei ma ka nupepa o Ka Leo o Ka Lahui i ka la 15 o Mei i ka makahihi 1893, elima mahina mahope o ka hookahuiliia ana o ke Aupuni Moi. O "HE KEI NO KA POE ALOHA AINA" ka inoa o ka moolelo i paiia ma loko o ia nupepa. Kakauia mai la ia mele malalo nei o ka moolelo. Eia kekahi mau laina o ke mele:

Kaulana na pua o Hawaii
Kupaa mahope o ka Aina
Hiki mai ka Elele a ka lokoino
Palapala anunu me ka pakaha
Pane mai o Hawaii Nui a Keawe
Kokua na Hono a Piilani
Kakoo mai Kauai o Mano
Pau pu me ke one o Kakuhihewa

Wahi a Leilani Basham i kakau ai ma kana pepa lae ula o I Mau Ke Ea O Ka Aina I Ka Pono: He Puke Mele Lahui No Ka Lahui Hawaii:

"Ike nui ia nohoi na wahi Pana ma na mele lahui. Ma keia mele, hoikeia ke kakoo ana mai o na mokupuni nui o ka pae aina (1. 5-8) ma ke ano he kokua a he kakoo, a eia kekahi, kaheaia ka inoa o ke Alii kaulana o ia moku, e laa me Keawe, Piilani, Mano, ame Kakuhihewa. Ma o keia kahea ana, hoikeia aku ke kulana kiekie o ka aina ame kona pilina i ke kanaka ame na Alii ma ka mookuauhau a ma ke ano kuokoa nohoi." (Basham, 7)

He mea hoihoi keia mamuli o ka manao nui o ke mele. Ua helu ke mele i na mokupuni nui o ka pae moku: o Hawaii, Maui, Kauai, a o Oahu, aka, aole hoopukaia ka inoa maoli; hoopukaia nae he alii o kela me keia mokupuni. Maikai keia ano hana no ka mea, ike ka poe i ka pilina o ka poe Hawaii me ka aina. A he pono no. I kela wa, aole na ka poe-e e hoomau i ke kuanaike Hawaii; aole na lakou e hahai i ka nohona o ka poe Hawaii. Mamuli o keia ano noonoo ano o ka poe-e, hele a maa ia lakou ka nohona o ka Hawaii, aka, o keia mele kahi e hoomaopopo ai ka poe Hawaii i kahi o kakou i hanauia'i, kahi o kakou i hanaiia'i, a pela wale aku. Mahope o keia mele, puka mau aku na mele lahui ma ka nupepa.

Like no ke ku-e o kela wa a hiki i keia au. Ma ka puke o Broken Trust, weheweheia aku la ka pilikia o ke kahu waiwai o Bishop Estate ame ka poe e noho ana ma Kalama Valley. Mamuli o ke kipakuia ana o ka poe o Kalama mea mai la ka hui o Kokua Kalama, "No weapons of any kind: no bricks, no rocks, no sticks. No violence. No provoking the police. If arrested, sit down and let the police carry you…" (King & Roth, 62). Oli ka poe o Kalama i na oli e like no me ko kakou poe kupuna. Aole lakou i hakaka, aole i uwa ino ka leo. Ua hana pono lakou.

Nolaila, haaheo no au i ka poe i ku-e aku ma Campus Center i kela la. O ka mea hoihoi a'u i ike ae la, o ke ano poe e ku-e ana. I ka wa i hala, ku-e mau ka poe Hawaii i ka poe haole. I keia wa, ku like ka poe Hawaii ame ka poe haole i hookahi hui a ku-e pu kakou apau loa i ka hewa. Ua pono.