Ka Ulu Hoi 9.3

Aloha mai e na kupa Hawaii ame na kanaka like! Ua loheia na pilikia o ka noeau hookele waiwai e kakou apau i keia manawa. Aka nae, pehea oe? Aole oe e hana ana? Hopohopo oe? A i ole makemake oe e loaa-e ka haina? I ke kula noeau hookele waiwai makou e ao mai ana i na haina e wehe ai i na pilikia. Hiki ke oleloia, kaumaha no ke ao ana mai e pili ana i ka noeau hookele waiwai no keia manawa! Aka nae, he hana pono ia, a he mea ia e hoomaopopo ai i keia ao. Pehea e pale ai i na pilikia e hoopihoihoi nei i ka naau o ka lehulehu? I keia mahele e hoikeia'i keia mau mea ame na haina paha.

Akahi, ina aole oukou i nana iho i ka nuhou he ewalu makahiki aku nei, i ke kaua pono ole o Amelika i kekahi aina mamao. Oia hookahi mea nui o ka iho ana o ka waiwai. Alua, no ka haawi kala ole i iho ai ka noeau hookele waiwai. Nui na mea i kupu ae ai keia pilikia, aka nae, o keia mau mea na mea kiekie.

Mamuli o ka nui o ke kala e uku ai no ke kaua ana ia Iraka, aole hiki i ke aupuni ke hooponopono akamai i na pilikia nei. Nolaila, ua ulu ae no ke kaumaha ame ka nuha. I ka pii ana o Obama oia ka pelekikena, hoopau oia i ke kaua ame ka uku ana. Ua uku kakou he $300 piliona i kela me keia makahiki (he awelika keia) no ke kaua. Nunui ke kala e uku ole ai mahope o ka manawa kaua ole, a hiki ia kakou ke malama i ke kala.

A oia! Hiki ia kakou ke manao i keia manawa ano e pili ana i na mea e pale aku ai i na pilikia! Loaa ka GDP (Gross Domestic Product) o ka noeau hookele waiwai i ka hui ana o eha mea, oia hoi: ke kuai ana mai (Consumption), ka hoopukapuka kala (Investment), ka hoolilo kala o ke aupuni (Government Spending), ame ka Net Exports. Eia no na mea e kukulu i ka noeau hookele waiwai, ame ka nui o ke kala o Amelika. O ka hoolilo kala no ka mea e pakele ai kakou i keia au nele, oia ka mea nui! E haawi ana o Obama ia kakou i kekahi puolo kumu hoolalelale (Stimulus Package). Iloko o laila ke kala ame na papahana e kokua mai ia kakou a e hoopii i ka hoolilo kala o ke aupuni. Ina pii ka hoolilo kala o ke aupuni, hiki paha ke loaa ia kakou ke kala Amelika e pii ai ka waiwai. Oia ka mea nunui e hooikaika hou i ka noeau hookele waiwai.

Ua hoolilo kala o Bush me ka pakela wale ma na makahiki i hala ae nei, aka nae, o ka hana me ka nele o ke akamai, oia ka mea pono ole loa. Ina like keia mea me ke Au Nele Nui (mai ka makahiki 1929 a i na makahiki 1940), he mea maikai anei ia haina? O ke kuai ana ka haina nui o keia pilikia? Hiki ia kakou ke hana mau ole, aka he pilikia keia i hiki ole ai ke alo ae? Pela ko'u manao, ame ko kekahi mau kanaka noeau hookele waiwai. A i ko'u manaolana, hiki i keia mea ke holo me ka maikai! Aka nae, ina aole e pau koke keia au nele, he aha ka hopena? Oia ke kumuhana no keia moolelo ae, "Pehea e pau ai ka pilikia?"