He puka ko ke ʻEke kālā
na Kahanu walker

Kaʻa Halihali

He pākela uʻi nō ʻoe ke ʻike aku. Kou kino nani o nā waihoʻoluʻu. E hoʻāla aku au iā ʻoe i ʻike ʻia kou mau maka ʻōlinolino. Ke lana nei ʻoe i ka manaʻo o ka nui manu. Eia mākou ke moeʻuhane nei e holo pū me ʻoe. He punahele ʻoe no kekahi o mākou, akā, he punahele nō hoʻi ʻoe noʻu. E nā kānaka hoʻokele ʻāina, ʻauhea lā ʻoukou? E kau pū ma ia ʻano waʻa a e pae aku kākou i Mānoa, Oʻahu kahi nui o nā haumāna.

E hele kākou! Mai Pūowaina mai ā hiki aku i Mānoa, he 10 a 15 minuke ka loa o ka hele ʻana. I hōʻea aku ʻoe i laila, he hoʻokūkū nō ia ma waena o nā haumāna, nā kumu, nā limahana, pēlā pū nō me nā kānaka kipa. ʻImina i uka, ʻimina i kai, ʻauhea kahi e kūkulu ai?

I kuʻu makahiki mua o ka hele ʻana mai i ke Kulanui o Hawaiʻi ma Mānoa, hele a hehena ke poʻo i ka ua mea ʻo ka ʻimi ʻana aku i kahi e kūkulu ai i ke kaʻa. ʻOiai he malihini au no ia wahi, ʻaʻole maopopo iki iaʻu kahi kūpono e hoʻokū aku ai i ke kaʻa, no laila, he hopena ka hopena. ʻOiai ʻo kuʻu makahiki mua kēlā o ka hele kula ʻana, he kūlana haʻahaʻa wale nō koʻu a ma muli hoʻi o ia kūlana haʻahaʻa i hiki ʻole ai iaʻu ke kūʻai mai i wahi palapala komo. He pipiʻi ke kumu kūʻai no ka hele ʻana i ke kula a he pipiʻi nō hoʻi ka uku ʻana aku no ke kūkulu ʻana i ke kaʻa! Manaʻo ihola lākou ala, ke kulanui hoʻi, e heleleʻi ana ke kālā mai ka lani mai. He ʻuala liʻiliʻi paha o Kalepolepo kai haku i kēia ʻano lula no ke kūkulu ʻana i ke kaʻa.

Kahi Kūkulu Kaʻa

"ʻElima kālā ke ʻoluʻolu. ʻElima kālā ke ʻoluʻolu." ʻO ia leo hoʻokahi o ka limahana kaʻu i lohe ai i kēlā a me kēia lā. He ʻelima kālā kaʻu e uku ai no ka lā hoʻokahi, he iwakāluakūmālima kālā e uku ai no ka pule hoʻokahi, he hoʻokahi haneli kālā e uku ai no ka mahina hoʻokahi, a ia kālā aku ia kālā aku. Auē nō hoʻi ē! Ua pau ke kālā i ka hoʻonalo ʻia. 

Ma hope o kaʻu makahiki mua, ua hoʻāʻo kēia e kūʻai mai i palapala komo no $142 no ke kau hoʻokahi, a ua kō nō. Kā! Kainō e kūkulu aku au i koʻu kaʻa i kahi kokoke i ke kula, akā naʻe, aia i uka kahi e kūkulu ai. He mau pūʻiwa hou paha e ke kulanui? ʻO ka mea maikaʻi o ke kūkulu ʻana i ke kaʻa i uka o Mānoa i kahi kokoke i ka hale waihona puke wehe i ka lehulehu, ʻo ia hoʻi kēlā kaʻa halihali e holo mai ke kulanui a i uka hoʻi o ke kaiāulu. ʻĀpiki naʻe kēia! Holo nei kaʻa halihali i kēlā a me kēia hapalua o ka hola. E aho paha e hele wāwae mai ka hale a i ke kula, ʻeā? Maliʻa e hōʻea paha au i laila ma mua o ia kaʻa halihali.

Hulō! Hulō! Ua loaʻa nō. ʻO ka makahiki ʻekolu kēia o koʻu hele ʻana aku i ke kula a ʻakahi nō a hiki iaʻu ke kūʻai mai i palapala komo e hoʻokū aku ai i koʻu kaʻa i kahi kūkulu kaʻa i kahi kokoke i ke kula. Mahalo ke Akua! ʻOiai, ua pōmaikaʻi ʻia au i ia palapala komo, e mau ana kēia hoʻokūkū kaʻa e huli aku i kahi maikaʻi e kūkulu ai no ka mea ʻo ia wahi nei ke kikowaena a me ke ala maʻalahi e piʻi aku ai i uka a iho mai i kai. 

Hū! Pehea lā e ola ai? Nui ʻino ke kālā e uku ai i ke kulanui, uluhua ka noʻonoʻo i kahi e kūkulu ai i ke kaʻa, akā eia nō au ke ola nei. Maliʻa paha, ʻo au hoʻokahi ke pupule mai nei a i ʻole, pono paha ke kulanui e kūkulu manaʻo no ke kūkulu ʻana i ke kaʻa. Hōkai ʻo Wawaia ke kūkini holo lalau. He mamo paha nā alakaʻi o kēia kula na Wawaia. A i ʻike pono ʻia kēia hana hoʻolalau a lākou, eheluhelu aku i ka moʻolelo nona ke poʻomanaʻo ʻo “ʻAʻohe nao ʻai i ka pāpaʻa”, i paʻi ʻia ma kēia nūpepa nei.

© Kahanu Walker . 2014

© kauluhoi 2017