Kau ka lei hāʻule ʻole i ka laʻi o hauola
na kalamaʻehu takahashi

Maui_Birthing_Stone_Distance

ʻO Hauola . /© examiner.com

Ua kūkākūkā ʻia iho nei ka pila 2569 e ka ʻAha Kenekoa ma ka la 10 o Pepeluali, he Pōʻakahi. ʻO ka manaʻo nui o ua pila nei ka hoʻokumu ʻana aku i kekahi mau kānāwai no ka poʻe pale keiki o Hawaiʻi nei, ʻo ia hoʻi nā kānaka e kōkua i nā wāhine e hānau keiki ana ma waho o ka haukapila. I kēia manawa, ʻaʻohe kānāwai e hoʻoponopono nei i ka hānau keiki ma kahi ʻē ʻaʻole ʻo ka haukapila. Na Kenekoa Josh Green, he kauka hoʻōla kino, i hāpai i ia pila. E kākoʻo aku ana nō hoʻi ka hapanui o ka ʻAha Kenekoa i ua pila nei me he mea lā, ʻo ka hopena paha ke kāohi ʻana i ka poʻe lāʻau lapaʻau o ka lāhui. Pehea e hiki ai i ia ʻAha ke kauoha mai i nā hana “kūpono” o ka poʻe makua a me ka poʻe keiki o kākou nei? Ma mua o nā kauka, ma mua o nā haukapila, ma mua o nā kānāwai a ma mua loa o ka haole, hānau ʻia maila nō nā keiki me ke kōkua o nā kāhuna i mākaukau i ka hoʻohānau keiki. Nui nā loina i paʻa i ka wa kahiko, ʻaʻole wale nō o ka hānau, akā hoʻomākaukau pono ʻia nā lāʻau, nā pule, nā hoʻokupu, a me ka makuahine lāua ʻo kāna keiki hiwahiwa, i holo pono ai nā mea a pau.

Inā ʻāpono ʻia kēia pila, e pono ana i ka mea pale keiki ke loaʻa kekahi palapala. E hoʻokumu ʻia ana hoʻi he papa kānāwai e kolokolo ana paha i nā kunukunu, a hoʻopaʻi ʻia nā mea aʻe kānāwai. E pāniki ʻia ana hoʻi nā mea hoʻolako i wahi e hānau keiki ai ma kahi ʻē. He mau koina ʻē aʻe ko ua pila nei: ʻo nā wāhine e emi ai ka pilikia o kō lākou wā hoʻokauhua nā mea e ʻae ʻia paha e hānau keiki ma ka hale a ʻo ka moʻolelo ʻana i ka hānau kekahi o nā kūleana e ʻauamo ʻia i like paha nā hanana me ko ka haukapila. 

Ma muli o ka nui o ke kūʻē a nā ʻano kānaka like ʻole, ʻo i hoʻi nā kānaka lāʻau lapaʻau, nā kauka, nā makaainana, a me nā mākua i naue aku nei e kūʻē i kēia pila nāna i haku, e hoʻokumu ana ʻo Green i hui nāna e hoʻonohonoho i mau kānāwai no ka hānau keiki ma ka hale. Kākoʻo nā kauka he nui i kā Green. ʻO ke ola o ke kamaiki ka mea nui ā lākou e kālele ai, ʻo ka hōʻike akula nō ia o ko ka ʻAha poʻe kauka i mau kumu hoʻohālikelike o nā keiki i pilikia loa i ka hānau ʻia ʻana ma ka hale. Pōpilikia aʻe nō hoʻi kekahi poʻe kamaiki i hānau ʻole ʻia ma ka haukapila, he ʻoi aku ma mua o kō ka hale maʻi. 

Kūkala naʻe ka poʻe i kūʻē i ka pono hana o ia pila. E mauʻaʻe ana kēia pila i nā pono like ʻole o nā mākuahine, ʻo ia hoʻi nā pono kīwila, nā pono o nā wāhine, a me nā pono o nā hana o ka wā kahiko. Na wai lā e ʻole ka ʻiʻini o ka makuahine e hānau i kāna keiki i ka laʻi o Hauola? Mea mai kekahi wahine i hānau keiki ma kona hale, “Kai nō ʻo ka haukapila kahi kūpono loa o kākou e hānau ai, eia naʻe ʻokoʻa nō naʻe ka manaʻo o kekahi mau mākuahine.” Pehea i loli ai ka manaʻo o ko ke ao nei no ka hānau keiki? Ke hoʻōla hou ʻia nei nā hana o ka poʻe kūpuna lāʻau lapaʻau, no laila, ma kēia ola hou e hoʻopohala ʻia nei e hiki ai iā kākou ke kūʻokoʻa i nā manaʻo o ke aupuni.

© Kalamaʻehu Takahashi . 2014

© kauluhoi 2017