Kaulana nā pua aʻo Hawaiʻi
na Kalikoaloha martin

E Ka Ulu Hoi ē, 

     Kaulana nā pua aʻo Hawaiʻi 
     Kūpaʻa ma hope o ka ʻāina 
     Hiki mai ka ʻelele o ka loko ʻino
     Palapala ʻānunu me ka pākaha

I kēlā mau pule i hala iho nei, ua ʻike akula kākou i ka ʻonipaʻa ʻana o nā hoa kaua ma ka ʻāina o Kamalālāwalu. Ua ʻike ʻoukou, e nā makamaka heluhelu, ma kēlā moʻolelo aku nei, na Kalamaʻehu T. i haku. Ua wehewehe ʻia ka haʻi ʻōlelo a Kaleikoa Kaʻeo a ua hoʻopuka ʻia ihola kekahi paukū o kēia mele keu a ke kaulana. Na Kekoaohiwaikalani Prendergast i haku i kēia mele me ka manaʻo aloha ʻāina a me ka haʻina paha no kākou. Nui ʻino koʻu mahalo i ko Kaʻeo manaʻo, a me kona hoʻoulu ʻana aʻe i ke aloha ʻāina ma loko o ka naʻau. Eia naʻe, he ʻōlelo hoʻohalahala wale nō ka hapanui o kā iala. ʻAʻohe haʻina. ʻAʻohe mea e wehe i nā pilikia o ka wā e kū nei. Ua hōʻalo ʻia ka mea nui no ka holomua ʻana o ka lāhui.  Inā e kūpaʻa pū kākou, no kākou ke au ʻana o ka manawa.  He manaʻoʻiʻo nō hoʻi kēia. He ʻōlelo aʻoaʻo paha no kākou, ka hanauna hou! 

Me he mea lā, ua ilihia ka noʻonoʻo i ka hewa o kēlā ʻaha hui ʻo Kanaʻiolowalu. Mau nō ke kamaʻilio ʻana no ka nolu o kēlā ʻaha hui. Nui koʻu mahalo iā ʻoe, e ka hoa kākau, ma muli o kou hoʻolaha ʻana i kou manaʻo i ka lehulehu.

E maliu mai e ka hoa kākau. Maopopo paha iā kākou, nā kānaka aloha ʻāina, ʻo ka hana hōʻili ʻana o kēlā ʻaha hui. Ua maikaʻi nō hoʻi kou hoʻomaopopo ʻana mai iā kākou. ʻOiai au e heluhelu ana i kāu moʻolelo, ua hele a pohihihi kuʻu manaʻo. Ua haʻi maila ke keiki o Ka Ulu Hoi i ka hewa o ia ʻaha hui. Ua pau ʻē ka hōʻili ʻana, a, pehea ko kākou ola?  He aha ko kākou kuleana? 

     Pane mai Hawaiʻi, moku o Keawe 
     Kōkua nā hono aʻo Piʻilani 
     Kākoʻo mai Kauaʻi o Mano
     Paʻapū mai ke one o Kākuhihewa

E hoʻonuʻu ke aloha e nā mamo o Mauna a Wākea. E hiʻikua a hiʻialo i ke kuleana e nā pua mokihana o Kawaikini. E mōhala mai ka ʻike e nā pua lokelani o Puʻu ʻUla. E hōʻea pū ana ma ka nani o Kaʻala. 

Ma ʻaneʻi nō hoʻi e kupu aʻe ai ka haʻina o nā nīnau maʻa mau. Na kākou nō kākou i ke huli hou ʻana o ke au o ka manawa. Na kākou e kūkulu ana i ke aupuni Hawaiʻi. No kākou ka ʻike a me ke ea o kēia aupuni. Pehea naʻe kākou e hōʻeuʻeu ana i ia mea he aloha ʻāina i loko o ka naʻau o nā kānaka i ʻike ʻole? He hopohopo ka naʻau ma muli o ka hoʻokuli ʻana i nā manaʻo o haʻi. ʻO ia nō ka hewa o kākou. Inā pā ka naʻau i ka iʻini e hoʻihoʻi i ke ea, pehea lā e hana ai?  

Ua hewa nō kākou, no ka mea ʻaʻole hiki ke ʻaelike i kekahi manaʻo a hemo pilika paha. I ka manawa a kākou e lōkahi ai, a e laulima pū ai, ma laila hoʻi ka pono. E kūlike kākou e like nō hoʻi me nā kānaka Maori, me ko kākou mau kaikaina ma Aotearoa. E hui pū kākou he lāhui, a laila e ulu aku, a mōhala paha. E kūʻē aku i ke aupuni noho hewa e like me ka poʻe aloha ʻāina ma ʻAmelika ʻoiaʻiʻo. ʻO ia nō hoʻi, nā ʻili ʻula o laila. Noʻonoʻo ihola kākou e like me ko kākou mau hoa lāhuikanaka maoli ma kēia honua nei. 

No laila, e ka mea kākau o ka moʻolelo aʻu i pane aku ai, pēlā koʻu manaʻo no ke kūpaʻa ʻana o kēia ʻāina. A e nā keiki aloha ʻāina, na ʻoukou e pane mai ana i kēia nūpepa nei me ko ʻoukou manaʻo. ʻAʻole naʻe e hoʻi ke ea i ka ʻāina me ka nele i ke aloha ʻole.

     Haʻina ʻia mai ana ka puana 
     No ka poʻe i aloha i ka ʻāina 

                                                                        Naʻu i ke aloha,
                                                                        Kalikoaloha M. 
                                                                        Kalawahine, Kona, Oʻahu

© Kalikoaloha Martin . 2014

© kauluhoi 2017