Piano ahiahi
na ʻiolani kamauoha

piano music

ʻAuhea ʻoe e ke hoa o ke kulu aumoe? E ka hoa ʻalo anuanu i pulu pē i ke ʻala anuhea o ka pua mokihana, e hō mai ka ihu. E noho a kupa i ke alo. Nou nō ka leo honehone i ka pili o ke ao. E kani mai, e hea mai, e mele mai kou leo nahenahe. E maliu aku ana nō kēia. Nani ka polinahe o ka mea e hea mai nei. Ua kau maila nā haliʻa aloha, ua kau nō hoʻi ke keha i ka uluna a ʻo ka hiʻolani nō ia i ka moena. Eia kuʻu aloha iā ʻoe. 

Hū ʻiʻo aʻela nō ke aloha i loko iho o ka naʻau i ka ua mea ʻo ka ʻike maka ʻana i kekahi hoa pili i ʻike ʻole ʻia no ka manawa lōʻihi. Ke haʻalele ia hoa iā ʻoe, ʻemo ʻole, kau ka noʻonoʻo i kona wā ʻo ka hoʻi ʻana mai. Pēlā nō hoʻi ke ʻano o ke aloha i ʻike ʻia e ka haku o kēia mele, ʻo Pālea, no kona hoa ʻaloʻalo nona ka leo keu wale hoʻi a ka nahenahe. ʻO kēia hoa ona, he piano ia. A ma ke mele āna i haku ai ʻo ia hoʻi ʻo Piano Ahiahi, ua hoʻomanaʻo ʻia ka wā i lohe mua ʻia ai e ia ke kani o ka piano. I kekahi lā, i kona iho ʻana i kauhalema Kaʻū, lohe mua akula ʻo ia i ka leo hoʻohiaʻai o ka piano. Mele ʻia kēlā lohe ʻana aku, a pēlā pū me ka manawa mua āna i ʻike ai i kekahi aniani kū, iā ia pū me kāna wahine e kau ana i ka moku Naukilo. Eia ihola ke mele:

     ʻAuhea wale ʻoe e piano ahiahi
     Hoa ʻaloʻalo o ke kulu aumoe?

     Hoʻolono i ka leo o ke kāhuli 
     Leo honehone o ka pili o ke ao.

     ʻO ʻoe a ʻo wau kai ʻike iho
     I ke aniani o ka moku Naukilo.

     Aia i ka luna o Māʻeliʻeli
     Ka neneʻe a ka ua Pōʻaihale.

Hoʻohālikelike ka mea kākau i ke kani o ka piano me nā pūpū kāhuli ʻaleʻa. Pēnei i ʻike ʻia ai ko ka haku mele puni i ua kani ala. ʻO ka leo kāhuli, he leo nani hāwanawana ke lohe aku. Wahi a ka haku mele ʻaʻole naʻe ia he keʻu na ka ʻalalā a i ʻole he hoʻonēnē na ka ʻalae. ʻO ke kani maiau nō ia o ke kāhuli. ʻO ka piano kā Pālea mea e hāʻupu nei, he hoa pili ia nona e ʻolu ai.

Eia hou aku, i loko o ka paukū ʻehā i wehewehe ʻia ai ka neneʻe ʻana o ka ua Pōʻaihale i luna o Māʻeliʻeli. He aha la hoʻi kēia ʻohu kolo o uka? He aha kona pilina i ka piano? He hōʻailona paha ia no ka hiki ʻana mai o nā ʻike haole hou i ko Hawaiʻi pae ʻāina e laʻa hoʻi me ka piano pēlā pū nō me ke aniani kilohi. I kēlā manawa, he mau mea hou kēia i ʻike ʻole ʻia ma mua. A no laila, ua ʻano pīhoihoi paha ka naʻau i ka launa pū ʻana o nā kamaʻāina me ia mau mea malihini. He hoihoi ko laila, eia naʻe ua loʻohia paha ka poʻe i ka haʻalulu. 

ʻO Māʻeliʻeli kekahi mahele ʻāina o Kaʻū, ka ʻāina hānau o ua mea kākau nei. Ke uhi ʻia nei ua wahi ala i ka noe. ʻO ka neʻeneʻe mai o ka ʻohu kolo, ʻo ia nō ka holo ʻana mai o ka haole a pae aku i Kaʻū. ʻAʻole hiki ke alo aʻe. He wānana nō paha ia o ka hoʻokāhuli ʻia ʻana o ke aupuni mōʻī e nā ʻelele o ka loko ʻino. ʻO ka mea i maopopo leʻa iā kākou, ke ʻike nei ʻo Pālea e ʻokoʻa maoli ana ka nohona kanaka maoli ma ia mua aku. ʻAʻohe huli hope i ka poli o ke au i hala, he ala i maʻa i ka hele ʻia. E kūpaʻa mau ana ko Pālea aloha iā Hawaiʻi me ka pūʻili ʻana nō hoʻi i nā ʻike haole. 

Ma ke mele ʻo "ʻŪlei Pahu"nō hoʻi i ʻike ʻia ai kēia manaʻo o ke kūpaʻa ʻana ma nā mea Hawaiʻi me ka ʻimi pū ʻana i nā ʻike hou. Ma ia mele nei, ʻo ka wānana ia o ka hiki ʻana mai o ka moku ʻEulopa o Kāpena Kuke. He ʻiʻini ko kānaka e holo aku i ua moku nui ala. Ua kau maila ka weli, akā ua holo ʻiʻo nō ka waʻa iō Kāpena Kuke mā. Eia ka mea hoihoi e ka makamaka heluhelu, i kēia holo ʻana ua kū ka waʻa i ka hoe uli a hoʻopōʻai ʻia ke koʻa e ke kaula i mea e lana ai ua waʻa nei. He hōʻailona nō paha ke koʻa no Hawaiʻi no ka mea ʻo ke koʻa ka papakū, ka mole, ke kahua, a me ke kumupaʻa hoʻi o nā mokupuni Hawaiʻi. 

Eia ke kanaka ke kūpaʻa nei i kona lāhui ʻōiwi. Ma kekahi ʻano, e ʻauʻa ana ka hoʻokele waʻa a haʻalele ʻole iā Hawaiʻi nei. Eia naʻe, i lawa lua mai ke kaula, a laila ua holomua aku i ka ʻimina i ka ʻike haole. E like hoʻi me Pālea, ua puni nā kānaka i nā mea hou o ka honua. Ua pono kēia ʻiʻini ʻana, ʻaʻohe hewa o laila. Akā, e aho e pōʻai aku i ke koʻa ma mua o ka hoʻonuʻu ʻana  iho i nā iʻa o ke kai hohonu malihini. ʻO ia hoʻi, e mālama i nā ʻike kupuna a paʻa, a laila e holo aku i kahi o kou makemake ʻana.

     Haʻina ʻia mai ana ka puana
     Hoa ʻaloʻalo o ke kulu aumoe.

Eia mai kāua, e ka hoa makamaka heluhelu, ke neʻe nei i ka hopena o kēia hui ʻana. Waiho ʻia i mua ou ka panina o ua wahi mele nei. Hōʻike hou ʻia kona manaʻo nui, ʻo ia hoʻi ka piano nona ke kani nahenahe o ka leo. Ua puni ʻo Pālea i kēia hoa ona akā ʻaʻole naʻe ʻo ia i huli kua i ke ala o kona mau kūpuna. ʻO ia nō ka mea nui. Ua pono nō ka holomua ʻana me ka ʻike haole a me nā mea i kū i ke ʻano o ka haole. Inā he hoihoi kou ma ia mea e ʻimi aku nō a loaʻa mai. Eia kā, mai ʻauana loa aku a haʻalele i ke ala i hele ʻia e nā kūpuna. E kau aʻe ka peʻa i holo aku ka waʻa. Nāu nō e alakaʻi i ka waʻa ponoʻī ou. Ma o nā ʻike hou a me nā ʻike kūpuna, ʻeā, e holo pono ai ka waʻa a pae aku i ka ʻāina.

© ʻIolani Kamauoha . 2014

© kauluhoi 2017