I ʻOno ka Puʻu
na Kawailehua Hamberg

IMG 1698 copy

ʻAuhea ʻoukou e nā ʻōpuʻu ʻono i ka hoʻopuka ʻana i ka ʻŌlelo Hawaiʻi! E nā ʻōpuʻu maʻa i ka ʻono o ka ʻŌlelo Makuahine, pehea lā e ola ai ka ʻŌlelo Hawaiʻi me ka ʻole o ka hoʻopuka ʻana i ʻia ʻŌlelo? A he mea nui paha ka hoʻopuka ʻana i ka ʻŌlelo Hawaiʻi ma nā ʻano pōʻaiapili like ʻole ma waho o ka papa ʻŌlelo Hawaiʻi? Inā pēlā, pehea e kamaʻāina ā ʻono hou ai ka puʻu maʻa ʻole i ka ʻono o ia ʻai, o ka ʻŌlelo Makuahine? I kēia au o ka manawa, he ala kīkeʻe hoʻi ka hoʻokahua hou ʻana i ka ʻŌlelo Hawaiʻi ma nā ʻano pōʻaiapili like ʻole ma waho o ka papa ʻŌlelo Hawaiʻi. ʻAʻole nō he ala maʻalahi ka hoʻokamaʻāina hou ʻana i ka ʻono o kā kākou ʻŌlelo Makuahine ma nei ʻāina ʻo Hawaiʻi, ʻoiai ke kaiaka nei ka ʻono o ka ‘Ōlelo Hawaiʻi i ka puʻu Hawaiʻi ma muli o ka laha loa o ka ʻōlelo pelekania. No laila, pehea e ola ai ka ʻŌlelo Makuahine o nei ʻāina? 

  Eia hoʻi kekahi ālaina a kākou e noʻonoʻo ai iā kākou e hoʻomau ana ma kēia ala o nei au hou o ka ʻŌlelo; ʻo ka paipai ʻana aku i nā hoa ʻŌlelo Hawaiʻi e kūpaʻa mau aʻe ma ka hoʻopuka ʻana i kā kākou ʻŌlelo Makuahine, ʻoiai he ala palipali loa ia o kēia au a kākou e huakaʻi hele nei. Ua ʻike ʻē ʻia ka hoʻi pinepine ʻana i ka ʻōlelo pelekania ke haʻalulu mai ka waha, a ke moni ka puʻu i ka ʻono o ka ‘Ōlelo Makuahine. Maliʻa paha ke ulu aʻe ka ʻono o ka puʻu i ua ʻai nei, e ulu pū hoʻi ka poeko o ka ‘Ōlelo ma o ke kamaʻilio ʻana a ma laila hoʻi e haʻalulu ʻole ai ke hoʻopuka i ka ʻŌlelo Hawaiʻi. No laila, aia nō paha i kāu hoʻopuka ʻana i ka ʻŌlelo Hawaiʻi ka maʻa ʻana o ka puʻu i ka ʻono o ia ʻai kamahaʻo ʻo ka ʻŌlelo Makuahine. 

Iā kākou poʻe ʻono i ka ʻŌlelo Makuahine o nei ʻāina, he mea nui ka hoʻomaopopo pū ʻana o kākou i ka waiwai o ka hoʻoponopono ʻana i ka hemahema o kākou. He mea nui hoʻi ka hoʻomaopopo ʻana ʻaʻole e ʻaelike ana nā poʻe a pau i kou manaʻo a me kāu ʻōlelo. A ua ʻike hoʻi nā kūpuna o kākou, ʻaʻole nō i pau ka ʻike i ka hālau hoʻokahi. Eia naʻe ʻo ka naʻaupō hoʻi o ke kamaliʻi ʻike ʻole ka mea e makaʻala ai ke hoʻoponopono aku ʻoe iā ia. ʻOiai i kēia au, manaʻo ʻia inā ua hiki iā ʻoe ke kākoʻo i kou manaʻo ʻaʻohe ou hemahema a ua pololei hoʻi kou mea i manaʻo ai. No kekahi poʻe, he pilikia nui paha kēia no ka hoʻokamaʻāina hou ʻana i ka ʻono o ka ʻŌlelo Makuahine i kona ʻōpuʻu, ʻoiai ʻaʻohe ona mahalo i ka hoʻoponopono ʻia ʻana e kekahi. A no kekahi poʻe ʻē aʻe, he mea paha kēia e hoʻomomona ai i ka ʻai ʻono ʻo ka ʻŌlelo Makuahine.  

Eia naʻe, iā kākou e hoʻomau ana i ka hoʻokamaʻāina hou ʻana i nā puʻu maʻa ʻole i ka ʻono o ka ʻŌlelo Makuahine, e holomua hoʻi kākou ma kēia ala i waele mua ʻia e ko kākou mau kūpuna me kā lākou koho mau ʻana e hoʻopuka aʻe i ka ʻŌlelo Hawaiʻi. No ka mea, pēlā nō hoʻi e ʻono hou ai nā puʻu o ke Kanaka Hawaiʻi i ka ʻono lua ʻole o ka ʻŌlelo Makuahine. No laila e like me kā lākou i hana mua ai, e koho kākou e kūpaʻa hoʻi ma ka hoʻopuka ana i ka ʻŌlelo Hawaiʻi i ʻono mau ai kō kākou mau puʻu i ka ʻŌlelo Makuahine i ola mau ai ka Lāhui o Hawaiʻi. 

© Kawailehua Hamberg . 2018

© kauluhoi 2018