Ke Koa Kaʻeo
NA Kamaliʻi McShane-Padilla

Ma ka mahina ʻo ʻAukake i ka makahiki 2017, ua hopu ʻia ʻo Kaleikoa Kaʻeo no ke kiaʻi ʻana i ka mauna ʻo Haleakalā. Aia kona lā hoʻokolokolo ma ka lā 24 o Ianuali. He kumu ʻo ia no ka ʻike Hawaiʻi a me ka ʻōlelo Hawaiʻi ma ke kula nui kaiāulu o Hawaiʻi ma Maui. Ma kahi o ka hoʻohana ʻana i ka ʻōlelo haole ua koho ʻo ia e ʻōlelo Hawaiʻi ma ka hale hoʻokolokolo. Ma muli o kāna hana, kāhea akula ka luna kānāwai ma ka ʻī ʻana, “Aia nō a ʻōlelo haole ʻoe, a laila ʻike ʻia ʻoe.” Ua piʻi ka inaina o ka Hawaiʻi no ka hōʻole ʻia ʻana o ka ʻōlelo Hawaiʻi. ʻOiai ʻo ka ʻōlelo Hawaiʻi ka ʻōlelo maoli o Hawaiʻi a he ʻōlelo kūhelu ia no ka mokuʻāina o Hawaiʻi, he aha ka pilikia o ka ʻōlelo Hawaiʻi ʻana ma Hawaiʻi nei? Wahi a Napua Greig, “No ke aha mākou e aʻo ai i nā keiki ma ka ʻōlelo Hawaiʻi inā ʻaʻole hiki iā lākou ke pale iā lākou iho i ka hale hoʻokolokolo?” No laila, mahalo nui iā ʻoe e ka luna kānāwai Blaine Kobayashi no ka hōʻike ʻana mai iā kākou a pau, ʻaʻole pau ka hoʻohaʻahaʻa ʻana i ka ʻōlelo ʻōiwi i loko o ke aupuni o ka mokuʻāina o Hawaiʻi.

ʻOiai kamaʻāina ka Hawaiʻi i ka hoʻohaʻahaʻa ʻia ʻana o kā kākou ʻōlelo, pau nō ka leo paʻa. Ua lōʻihi ka wā i hoʻohāmau ʻia ai ka ʻōlelo Hawaiʻi ʻo ia hoʻi ka wā o ko kākou mau kūpuna. He au hou kēia a ua nui ka lehulehu i nīnau aku, “He aha ka haʻina e hemo ai ia pilikia o kākou?” ʻO ka mea unuhi ka haʻina? I kuʻu wahi manaʻo, ʻaʻole lawa kēlā. E huki kākou i ka hae ʻAmelika i lalo. A laila kau ʻia ka hae Hawaiʻi i luna. ʻO ke aupuni nō ka pilikia o ka Hawaiʻi i ko kākou manawa e kiaʻi ai i ko kākou mau wahi pana. He manawa kūpono kēia e ʻauamo ai i ke kuleana, a e kū me ka wiwoʻole i kā kākou ʻōlelo Hawaiʻi ʻana. E hoʻi hou kākou i ka iwi kuamoʻo. 

© Kamaliʻi McShane-Padilla . 2018

© kauluhoi 2018